Oene van Geel 2013

De VPRO Boy Edgar Prijs 2013 werd toegekend aan  violist, componist en arrangeur
Oene van Geel en in het Bimhuis in Amsterdam uitgereikt door Guus Janssen
op 9 juni van dat jaar.
(foto M.J Rieder)
vera-en-oene-2-door-MJ-Rieder-kopie

 
JURYRAPPORT VPRO BOY EDGAR PRIJS 2013

De VPRO Boy Edgar Prijs 2013 is toegekend aan  violist, componist en arrangeur Oene van Geel

In het beraad voor de uitverkiezing van de VPRO Boy Edgar 2013 laureaat kwamen al snel vier criteria bovendrijven die door de jury van dit jaar van zwaarwegende accenten werden voorzien:
*genomineerde moet muzikaaltechnisch gezien van onberispelijke kwaliteit zijn
*genomineerde is voorzien van een eigen stem ten opzichte van de jazztraditie
*genomineerde plaatst een grondige jazzoriëntatie in een algemeen muzikantchap
*genomineerde beschikt over het vermogen om jazz als open kunstvorm midden in de muzikale én buitenmuzikale wereld te plaatsen

De in 1973 geboren Oene van Geel – musicus, componist en arrangeur – beschikt ruimschoots over typische jazz kwaliteiten, zoals een superieure swing, een groot improvisatievermogen en een grondige kennis van de jazzgeschiedenis. Daarnaast is deze musicus ook permanent nieuwsgierig naar andere muziekgenres, dit met een grondigheid die gerust voorbeeld-stellend mag heten. In alle drie genoemde hoedanigheden (als musicus, als componist en als arrangeur) staat Oene van Geel midden in de wereld, zonder op enig moment de muziek als kunstvorm in dit streven te corrumperen.

Zowel wat betreft spel als wat betreft compositorische kwaliteit weet deze musicus een sprankelend, overtuigend en verrassend pleidooi voor jazz te formuleren, en dan niet jazz als een gemusealiseerde stijl, maar juist als actuele, open kunstvorm. Ook buiten het muziekpodium weet de laureaat zich in het voetlicht te spelen, zoals bij diverse muziektheatervoorstellingen. In de diepste betekenis van het woord is de winnaar van de VPRO Boy Edgar Prijs een allround musicus. Niet in de gemakkelijke betekenis dat je hem overal voor kunt bellen, maar juist in diepere zin: iemand die zich volledig bewust is van alle bewuste en onbewuste krachtvelden waarmee muziek zich manifesteren kan. Steevast worden bovendien door deze speelse geest alle door gewoonte of marketing geforceerde (en dus valse) begrenzingen tussen muzikale domeinen, zoals die tussen kamermuziek, wereldmuziek en popmuziek, met een aanstekelijke nonchalance doorbroken.

In de eigen ensembles van de laureaat, en in talloze andere ensembles waarin hij een gastrol vervult, etaleert Oene van Geel een muzikale energie waarmee ook het niet geïnitieerde, soms zelfs jazz-wantrouwige publiek wordt bereikt. Met deze mentaliteit staat deze musicus middenin de moderne samenleving. Er is veel excellent jazztalent in Nederland, maar door de jury van de VPRO Boy Edgar Prijs 2013 wordt vooral veel waarde gehecht aan het vermogen in en juist ook buiten de jazzgemeenschap te kunnen treden, met dat wat door deze jury ‘die typische energie van de nieuwe wereld’ wordt genoemd. Kennis van de pure jazztraditie is al lang niet meer genoeg om op internationaal of zelfs maar nationaal niveau onderscheidend te kunnen zijn. Geheel in de geest van Boy Edgar streeft de laureaat van dit jaar in iedere vezel van zijn muzikantschap communicatie na, een kwaliteit die zelfs buiten de Nederlandse kaders wordt gezien – de winnaar musiceert inmiddels ook op Europees en internationaal niveau.

Met een rijk palet aan verworvenheden, zoals een kamermuzikale gevoeligheid, een grondige kennis van de principes van de Indiase muziek, hardcore improvisatietechniek, alsmede de klare taal van de popmuziek weet Oene van Geel de jazz weer verder te brengen. Dit streven geeft hij vorm door middel van een energieke zoektocht naar nieuwe mogelijkheden voor ‘in jazz gemarineerde expressie’, zonder twee belangrijke verworvenheden uit die traditie (improvisatie en swing) uit het oor te verliezen. Zijn muzikale persoonlijkheid is aldus gefundeerd op grondige kennis uit vier werelden die op zijn binnen de jazz unieke instrument nog niet eerder in die samenstelling werden gecombineerd: jazz, Indiase muziek, kamermuziek en improvisatie.

In het permanente onderzoek dat de winnaar nastreeft raakt hij de luisteraar, ondanks het vaak experimentele karakter van zijn muziek, nooit kwijt; dit mede dankzij een lyrische benadering die durft te emotioneren. De winnaar musiceert met een voorbeeldige drive waarmee zijn unieke instrument soms wel van gedaante lijkt te verwisselen, een energie waarmee hij op podia en festivals van klein tot groot ook de luisteraars op de achterste rij bij de les houdt.

 In zijn muzikale filosofie bestaat er geen ‘avantgarde voor de avantgarde’, en is mainstream niet een enge ziekte. Zijn musiceren is doordrongen van de wil én het vermogen om te beroeren, ongeacht de muzikale omgeving waarin hij zich op dat moment bevindt. Rigide tegenstellingen als mainstream en avantgarde weet deze laureaat te sublimeren in een geheel eigen betoog, net zoals hij korte metten maakt met eventuele valse grenzen tussen jazz en wereldmuziek.

Over Simon Vestdijk werd wel gezegd dat hij sneller schreef dan God kon lezen – in een dergelijke rusteloosheid moet de uiterst productieve laureaat zichzelf herkennen. Maar ondanks zijn verschijningen in een keur van Nederlandse ensembles weet Oene van Geel tegelijkertijd toch heel sterk aan een eigen sound en een eigen oeuvre te bouwen.

 Samenvattend representeert de laureaat een indrukwekkende muzikaliteit die muziek als kunstvorm weer centraal stelt – lang vóór het moment waarop die pure kunst in belemmerende sferen van ideologie, subsidiëring en marktwerking verzeild raakt. Met alle genoemde facetten staat de laureaat op een ronduit unieke hoogte, en mag hij gelden als een uitermate overtuigende protagonist voor jazz in 2013.
Amsterdam, februari 2013

Namens de jury,

Jaïr Tchong

De jury van de VPRO Boy Edgar Prijs 2013 bestond uit:
Hannie van Veldhoven (Coördinator Jazz & Pop, docent piano, Conservatorium van Utrecht)
Koen Graat (programmeur November Music en Jazz in Duketown, journalist Jazzism)
Frank Jochemsen (programmamaker en presentator VPRO)
Mijke Loeven (directeur Jazz International Rotterdam)
Jaïr Tchong (journalist Volkskrant)

website Oene van Geel